Aanbestedingsrecht
AAnbestedende diensten vAAk de winnAAr in rechtszAken over AAnbestedingen
ARTIKELEN
Aanbestedende diensten vaak de winnaar
in rechtszaken over aanbestedingen
Theo van der Linden1
Aanbestedende diensten zijn in 56% van de gevallen de winnende partij in rechtszaken over aanbe-
stedingen. Bedrijven winnen slechts in 35% van de gevallen en in 9% is er geen duidelijke winnaar.
Ook zijn er grote verschillen tussen de verschillende rechtbanken. Dit blijkt uit een onderzoek dat Inge
Vink van de Hogere Europese Beroepen Opleiding2 heeft uitgevoerd in opdracht van VdLC publishers/
consultants3.
In totaal zijn er voor dit onderzoek 474 rechts-
In oktober 2007 heeft nog aanvullend onderzoek
zaken over aanbestedingen onderzocht. De
plaatsgevonden. Op dat moment waren er in
opdracht was eenvoudig: zoek uit wie er het
2007 al maar liefst 123 rechtszaken gepubliceerd.
meeste wint, de aanbestedende dienst of het
Bij deze zaken geldt de volgende verhouding:
klagende bedrijf? Daarnaast is in het kader van
Aanbestedende dienst wint
63%
dit onderzoek ook gekeken naar de branches
Bedrijf wint
34%
waarin het meest geprocedeerd is. Het eerste
Geen duidelijke winnaar
3 %
onderzoek vond plaats in 2006. In oktober 2007
heeft nog aanvullend onderzoek plaatsgevonden
In totaal (351+123 rechtszaken) komen we tot
om te kijken of de gevonden trends ook door-
het volgende overzicht:
gezet hadden.
Aanbestedende dienst wint
56%
Bedrijf wint
35%
In het originele onderzoek zijn 351 rechtszaken
Geen duidelijke winnaar
9 %
onderzocht. Dit waren alle zaken die wij konden
vinden in de periode 1999-2006. Uitspraken van
De eerste conclusie die getrokken kan worden
de Raad van Arbitrage zijn niet in het onderzoek
is duidelijk: slechts in één op de drie gevallen
betrokken. Hierbij kwam de volgende verhou-
(35%) wint het klagende bedrijf een rechtszaak
ding naar voren.
over een aanbesteding.
Aanbestedende dienst wint
53%
Bedrijf wint
35%
Als we kijken naar de verschillende rechtbanken,
Geen duidelijke winnaar
12%
de gerechtshoven, het College van beroep voor
het bedrijfsleven, de Hoge Raad en de Raad van
1 Theo van der Linden geeft al meer dan 10 jaar cursus-
2 De Hogere Europese Beroepen Opleiding is een Hbo-
sen over Europees aanbesteden. Hij is directeur van
opleiding die zich met name richt op Europese zaken.
VdLC publishers in Den Haag. Contact: vdlcpublis-
3 VdLC publishers organiseert jaarlijks ca 100 cursussen
hers@hotmail.com
over aanbesteden, zie de site www.aanbesteding.nl
Sdu Uitgevers
Tijdschrift Aanbestedingsrecht, januari 2008
5
AAnbestedende diensten vAAk de winnAAr in rechtszAken over AAnbestedingen
Aanbestedingsrecht
State dan zien we de volgende verdeling:
Gerecht
Totaal
AD wint
B wint
Overig
Rb Alkmaar
11
4
6
1
Rb Almelo
5
0
5
0
Rb Amsterdam
29
17
10
2
Rb Arnhem
37
23
9
5
Rb Assen
4
2
2
0
Rb Breda
19
11
7
1
Rb Dordrecht
5
4
0
1
Rb Den Haag
92
59
30
3
Rb Groningen
13
5
7
1
Rb Haarlem
27
16
9
2
Rb Den Bosch
24
11
8
5
Rb Leeuwarden
12
4
7
1
Rb Maastricht
21
12
8
1
Rb Middelburg
7
5
2
0
Rb Roermond
2
0
1
1
Rb Rotterdam
16
5
4
7
Rb Utrecht
22
13
9
0
Rb Zutphen
4
1
3
0
Rb Zwolle
18
7
9
2
Totaal
368
199
136
33
Hof Amsterdam
18
11
7
0
Hof Arnhem
13
7
4
2
Hof Den Haag
20
12
5
3
Hof Den Bosch
14
9
4
1
Hof Leeuwarden
6
3
1
2
Totaal
71
42
21
8
Hoge Raad
10
5
3
2
Raad van State
2
2
0
0
College v beroep
23
17
4
2
Totaal
35
24
7
4
Totaal
474
265
164
45
6
Tijdschrift Aanbestedingsrecht, januari 2008
Sdu Uitgevers
Aanbestedingsrecht
AAnbestedende diensten vAAk de winnAAr in rechtszAken over AAnbestedingen
Wat opvalt bij deze cijfers is in de eerste plaats het
Uit de resultaten van het vorige onderzoek bleek
grote verschil van het aantal aanbestedingszaken
dat de zes grootste rechtbanken meer in het
per rechtbank. De `eerste plaats' van de rechtbank
voordeel van de aanbestedende dienst oordeel-
Den Haag is natuurlijk goed te verklaren door de
den dan de kleinere rechtbanken. Uit de nieuwe
aanwezigheid van de ministeries in Den Haag,
gegevens blijkt dat dit nog steeds zo is hoewel de
maar sommige rechtbanken hebben relatief heel
verhouding iets verandert.
weinig zaken: Almelo (5, allemaal gewonnen door
de klagende partij), Assen (4), Dordrecht (5),
De zes `grootste' rechtbanken beslissen samen
Roermond (1) en Zutphen (4).
over 70 van de 107 rechtszaken. Daarbij wordt
in 45 rechtszaken in het voordeel van de aanbe-
Verschil `grote' en `kleine' rechtbanken
stedende dienst beslist (64%) en in 23 gevallen
Uit de resultaten van het onderzoek4 over de
in het voordeel van het bedrijf (33%). De ove-
periode 1999-2006 bleek dat de zes `grootste'
rige rechtbanken beslissen over 37 rechtszaken
rechtbanken meer in het voordeel van de aan-
waarbij er in 21 gevallen in het voordeel van de
bestedende dienst oordeelden dan de kleinere
aanbestedende dienst beslist (57%) en 16 zaken
rechtbanken. Met grootste rechtbanken bedoelen
in het voordeel van het bedrijf (43%).
wij in dit verband de rechtbanken die de meeste
aanbestedingszaken behandeld hebben.
Kennis van zaken
De zes `grootste' rechtbanken (Den Haag, Arn-
Het onderzoek is gebaseerd op de uitspraken
hem, Amsterdam, Haarlem, Den Bosch en
die gepubliceerd zijn op rechtspraak.nl of die
Utrecht) beslisten in totaal over 231 rechtszaken
wij via ons relatienetwerk te pakken hebben
van de 368. Daarbij werd in 139 gevallen (60
gekregen. Het onderzoek betreft dus niet alle
%) in het voordeel van de aanbestedende dienst
uitspraken, maar de aantallen die onderzocht
beslist en in 75 gevallen (32 %) in het voordeel
zijn, zijn voldoende om van een reële indicatie
van de bedrijven. De overige rechtbanken behan-
te mogen spreken.
delden 137 rechtzaken waarbij er bij 60 zaken
(44 %) in het voordeel van de aanbestedende
Het onderzoek is echter wel te summier om er
dienst worden beslist. Bij 61 zaken (45 %) is de
keiharde conclusies aan te verbinden maar de
uitspraak in het voordeel van het bedrijf. Dit
gedachte komt op dat rechters en rechtbanken die
verschil is opvallend.
meer ervaring hebben met aanbestedingsrechts-
zaken, over het algemeen meer begrip lijken op
De verdeling in 2007
te brengen voor de aanbestedende diensten en
Uit het onderzoek naar de rechtszaken in 2007
vaker in hun voordeel oordelen. Dit kan samen
blijkt dat de samenstelling van de `top zes'
hangen met meer begrip van de regelgeving
veranderd is. Nog steeds staan Den Haag, Arn-
inzake aanbestedingen.
hem, Utrecht en Den Bosch bij de `grootste'
rechtbanken, maar nu hebben Leeuwarden en
Opvallend is dat de rechter die in Nederland het
Maastricht meer zaken behandeld dan Haarlem
meeste aanbestedingszaken gedaan heeft, in maar
en Amsterdam
liefst 17 van de 22 zaken in 2007 een uitspraak in
het voordeel van de aanbestedende dienst doet.
4 What are the major trends within the Dutch public
rapport is gratis op te vragen bij vdlc@bart.nl
procurement jurisprudence. Een digitale versie van het
Sdu Uitgevers
Tijdschrift Aanbestedingsrecht, januari 2008
7
AAnbestedende diensten vAAk de winnAAr in rechtszAken over AAnbestedingen
Aanbestedingsrecht
Branches
personenvervoer is een groot aantal rechtszaken
In het onderzoek is ook gekeken in welke bran-
gevoerd dat niet te verklaren is uit het aantal
ches de meeste rechtszaken gevoerd werden.
aanbestedingen op dat gebied. Overigens heeft
Hierbij is uitgegaan van indeling naar branche5
Inge Vink geen telling gemaakt van het totale
die VdLC hanteert voor de toezending van aan-
aantal aanbestedingen per branche zodat een
bestedingsberichten aan haar abonnees.
exacte weging niet gemaakt kan worden.
Dit onderzoek behelst alleen de periode 1999-
De rubriek Transport diversen behelst ook
2006.
WVG-voorzieningen zoals rolstoelen en scoot-
Branche
Aantal
zaken percentage (%)
Bouw en architectuur
108
29,7
ICT
37
10,2
Mens en arbeid
23
6,3
Kantoorinrichting
6
1,6
Verzekeringen
1
0,3
Schoonmaak en glasbewassing
10
2,7
Personenvervoer
64
17,6
Voertuigen
2
0,5
Transport diversen
37
10,2
Verhuizingen
1
0,3
Catering
7
1,9
Afval
17
4,7
Drukwerk en papier
3
0,8
Communicatie en media
7
1,9
Textiel
2
0,5
Energie
3
0,8
Onderzoek en ontwikkeling
3
0,8
Overigen
33
9,1
TOTAAL
3646
100
De grote aantallen rechtszaken op het gebied van
mobielen, op welk gebied ook een flink aantal
Bouw en ICT liggen voor de hand omdat er op
zaken gevoerd is.
deze gebieden erg veel aanbestedingen zijn. Op-
Voor 2007 is een dergelijke indeling niet ge-
vallend is het grote aantal zaken op het gebied
maakt maar daarbij zou zeker het aantal zaken
van Transport. Met name op het gebied van het
over WMO-aanbestedingen opvallen.
5 Zie de website www.aanbesteding.nl
branches een rol speelden. In dat geval is de zaak bij
6 Dit aantal ligt hoger dan de eerder genoemde 351
beide meegeteld.
rechtszaken omdat er zaken waren waarbij twee
8
Tijdschrift Aanbestedingsrecht, januari 2008
Sdu Uitgevers
Aanbestedingsrecht
AAnbestedende diensten vAAk de winnAAr in rechtszAken over AAnbestedingen
Conclusie
Dit onderzoek moet beschouwd worden als
een eerste verkennende studie. Er wordt slechts
een tipje van de sluier opgelicht. Aan de andere
kant zijn de tellingen op zich wel opvallend. Het
simpele feit dat in 2007 maar liefst 63% van de
aanbestedende diensten de zaak die tegen hen
aangespannen werd, won, zou een signaal kun-
nen zijn, hoewel iedere advocaat natuurlijk zal
tegenwerpen dat het niets zegt over de zaak die
ze onderhanden hebben. Toch raad ik bedrijven
aan om goed na te denken voordat ze naar de
rechter stappen.
Sdu Uitgevers
Tijdschrift Aanbestedingsrecht, januari 2008
9