Aardgasbussen verkeerde keus
9 januari 2009 | Bron: 
NRC
Sommige gemeenten kiezen voor aardgasbussen in plaats van diesel. De overheid moet zich niet met techniek bemoeien, maar alleen normen stellen, betoogt Charlie Aptroot.
Het aanbesteden door de overheid loopt al jaren problematisch. Zo overtraden de afgelopen twee jaar minister Koenders, premier Balkenende en minister Rouvoet de regels voor openbare aanbesteding.
Dit waren formele fouten. Zeker zo erg is het aanbesteden waarbij naar een leverancier of product wordt toegeschreven. Het resultaat staat dus al vast, maar voor de vorm, om aan de regels te voldoen, wordt een openbare aanbesteding gedaan. Er is dan sprake van een schijnvertoning, want alle mogelijke oplossingen behalve één worden uitgesloten. Recente voorbeelden daarvan zijn de aardgasbussen in Nijmegen en de Haagse regio. Daarbij werden andere technieken op voorhand uitgesloten.
Principieel is het onjuist dat politici bij aanbesteding producteisen stellen (aardgasmotoren verplicht) in plaats van normeisen (strenge milieunormen). Met het eisen van één bepaalde technologie wordt de keuze beperkt en is er geen garantie voor de beste prijs-kwaliteitverhouding.
Allerlei producten komen, ook als die beter aan de normen voldoen, immers niet aan bod. En vanaf de start van de aanbesteding en het stellen van de producteisen kunnen nieuwe ontwikkelingen, vallend buiten de geselecteerde productcategorie, niet meer worden meegewogen. De overheid moet dan ook op basis van objectieve normen aanbesteden en inkopen. Het is onjuist om vooraf de oplossing te selecteren en andere uit te sluiten. Daar heeft de overheid geen verstand van.
Zo is de keuze voor aardgas discutabel. De veronderstelling zal zijn geweest dat aardgas schoner is dan diesel. Inmiddels weten wij dat dieseltechniek de aardgastechniek kan overtreffen. Dat erkent nota bene de Nijmeegse wethouder zelf die de aardgasbussen wil kopen. Onlangs zei hij in een interview: „Als we voor een norm kiezen wint diesel en verliest het schonere aardgas.”
Deze wethouder zegt dus dat objectief gemeten diesel schoner is, maar stelt vervolgens dat aardgas schoner is. Begrijpt u het? De VDL groep, Nederlandse bouwer van dieselbussen, bood MAN, bouwer van aardgasbussen, aan om de emissies te laten testen onder toezicht van een notaris. De cijfers zouden worden gepubliceerd en de verliezer zou de test betalen. MAN weigerde.
Toch kiezen Nijmegen en de Haagse regio voor aardgasbussen van één leverancier, zonder dat andere leveranciers en bussen met andere motoren de kans krijgen om vergeleken te worden. Dit is onjuist. Het is onbegrijpelijk dat het ministerie van Economische Zaken niet ingrijpt.
De VVD pleit al langer voor een onafhankelijke aanbestedingsautoriteit, bij voorkeur als onderdeel van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. Daar kunnen klachten over overheidsaanbestedingen worden ingediend, zonder dat de naam van de klager direct bij de aanbestedende overheid bekend wordt. De NMa kan dan bij een terechte klacht ingrijpen.
Tot slot nog twee opmerkingen over het domme overheidsoptreden. De kilometerkostprijs van aardgasbussen is veel hoger dan van dieselbussen, de belastingbetaler is dus veel meer geld kwijt. En de aardgasbussen worden niet in Nederland geproduceerd, terwijl Nederland goede dieselbusleveranciers heeft. De overstap kost ons dus veel banen. En dat allemaal, omdat politici niet goed aanbesteden. Snel ingrijpen!